گروه فرهنگی «سراج24»- مرتضی اسماعیل دوست: عناوینی چون «عامه پسندی»، «فیلم های مردمی» و «جغرافیا مدار» در سال های طولانی از حیات سینما مورد توجه منتقدان و رسانه های جدی قرار گرفته و هنوز هم با اکران فیلم هایی با این مختصات فرمی و فکری چنین القابی از میان واژه های مورد پرداخت به بیرون می جهد. اما جدا از حیث عوام پسندانه بودن آثار که مولفه سینما و ذات جاذبه مندانه اش می باشد، توجه به مولفه های استاندارد سینما در کناراهمیت به ذائقه مخاطب بحث مهمی در فیلمسازی است، چرا که فیلمسازان بی هنری سال ها با سوء استفاده از عناوین و موضوعاتی عامه پسندانه به دنبال ترویج فهمی سطحی و نگاهی سخیف بوده و با به کارگیری برچسب های جعلی عامه پسندی در پی سوار شدن بر موج های زودگذر و آنی و نگاهی دم دستی شدند. از این رو تفکیک میان آثاری مردمی با محصولات قلابی ساخته شده توسط موج سوارانی بی خرد مساله مهمی است که متاسفانه در طی سال های مختلف به اشکالی متنوع و رنگارنگ طی بی آگاهی برخی منتقدان و ناکارآمدی رسانه ها توسط فیلمسازان و تهیه کنندگان بساز و بفروشی ساخته و طی بسته هایی فریبنده و رنگارنگ به نزد مخاطب درآمده و متاسفانه مورد توجه هم قرار گرفته است.
سال ها پیش مرحوم هوشنگ کاووسی عنوان «فیلمفارسی» را به عنوان ترکیبی جعلی از بی هویت بودن آثار ساخته شده در دوران طاغوت به کار برد که شامل آثاری است فاقد اصالت ایرانی بودن و هویت سینمایی شدن و این عنوان طی سال های مختلف بر پیشانی آثار ساخته شده بسیاری قرار گرفت و متاسفانه در طی این سال ها کارکرد بیشتری هم یافته است.
القصه به فیلم «زاپاس» می رسیم که در عین داشتن نشانه هایی از فهم و نگره سینمای عامه پسندانه به مثابه برخورداری از زبان و فرمی همه گیر و مردمی و دوری از کمدی های سخیف و لودگی های هرزه، نشانه هایی از سینمای فیلمفارسی وار را هم در قصه پردازی خود دارد و از این رو «زاپاس» در مرز باریکی از این دو نگرش دور و در عین حال نزدیک فیلمفارسی است.
فیلم «زاپاس» دورمانده از آثار سخیف فیلمفارسی به دلیل این که از پایه چنین قصدی نزد فیلمسازش وجود نداشته است و نزدیک است به چنین جهان متروکی به دلیل عدم توانایی فیلمساز در بهره گیری از توانایی های درام پردازی. در واقع وجود رگه هایی از سینمای فاقد ارزش های هنری در فیلم «زاپاس» نه به دلیل سوء استفاده از ذائقه وسوسه انگیز مخاطب آن چنان که گردانندگان تئاترهای سخیف سالن های ورشکسته سینما با عناوین مسخره به خود می گیرند، بلکه به دلیل عدم وجود خلاقیت های موجود نزد نویسنده و کارگردان فیلم «زاپاس» حاصل شده است.
از این رو فیلم «زاپاس» در مقام مقایسه با آثار فریینده ای که حتی ادعای روشنگری جامعه را هم دارند، اثری شریف و مناسب برای خانواده ها است، هر چند نواقصی دارد و در ادامه تجربیات تلویزیونی برزو نیک نژاد مانند «درد سرهای عظیم 1»، «دردسرهای عظیم 2» و «قرعه»، قاب ها و نگاهی تلویزیونی به خود گرفته تا سینمایی و استفاده از بازیگران نام آشنای سریالی مانند جواد عزتی، امیر جعفری، ریما رامین فر، احمد مهران فر و الناز حبیبی این نگاه را در ظاهر اثر هم تشدید ساخته است.
«زاپاس»، داستان سعید یکی از بازیکنان فوتبال دسته های پایین لیگ بوده و از این زاویه فیلم وارد روایتی از ملودرام خانوادگی شده و به شکلی کمیک سعی دارد به مساله خانواده و عشق و زندگی بپردازد. داستانی که به شکلی کلاسیک و خطی و بدون پیچیدگی های فرمی می خواهد تماشاگر عام را با خود همراه سازد و در برخی لحظات هم موفق به این کار می شود، اما کمبودهای روایت پردازی و نبود زاپاس مناسب در مسیر حرکتی فیلم باعث می شود که این ماشین در جاهایی بلغزد!
